Nữ phi hành gia gốc Việt Amanda Nguyen sau chuyến bay vào vũ trụ tháng 4/2025, đã kể lại nhiều góc khuất đời mình trong cuốn sách ‘Hồi ký của hy vọng’, bản tiếng Việt do Nhà xuất bản Dân Trí và First News ấn hành.
Nữ phi hành gia Amanda Nguyen (tên đầy đủ
Amanda Ngọc Nguyễn, sinh năm 1991) trở thành người phụ nữ gốc Việt đầu tiên bay vào vũ trụ trên
tàu New Shepard, vào tháng 4/2025. Nhiều năm trước chuyến bay ấy,
Amanda Nguyen đã được biết đến nhờ cuộc đấu tranh cho quyền của những người
sống sót sau xâm hại tình dục và được đề cử giải Nobel Hòa bình năm 2019.
Ngay từ thuở bé, Amanda Nguyen đã mơ ước trở thành nữ phi
hành gia. Khi lớn lên, cô theo học ngành Vật lý thiên văn tại Harvard và thực
tập tại Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) ngay từ năm mười tám tuổi. Với
Amanda Nguyen khi ấy, vũ trụ gắn với cảm giác an toàn và cuộc sống hạnh phúc mà
cô muốn hướng tới. Amanda Nguyen mơ được làm việc tại NASA, mơ trở thành phi
hành gia và thậm chí nghĩ đến việc một ngày nào đó phát hiện một hành tinh mới
để đặt tên theo chú chó Lucky của mình.
Chỉ vài ngày sau sinh nhật tuổi 22, tất cả đã thay đổi. Vụ
cưỡng hiếp khiến Amanda Nguyên rơi vào một vòng lặp đau đớn, liên tục tự hỏi
“Tại sao lại là mình? Mình đã làm gì sai?”
Sau khi thực hiện giám định pháp y tại bệnh viện Brigham
& Women, cô đứng trước một lựa chọn tàn nhẫn, hoặc là theo đuổi vụ kiện kéo
dài ít nhất 2 đến 3 năm với tỷ lệ kết án chỉ vỏn vẹn 1%, hoặc là bảo vệ sự
nghiệp và ước mơ làm việc tại NASA hoặc CIA. Để bảo toàn tương lai, cô đã chọn
lưu trữ bộ công cụ bằng chứng xâm hại dưới tên ẩn danh “Jane Doe” để có thêm
thời gian suy nghĩ.
Tuy nhiên, khi Amanda Nguyen đọc kỹ tập tài liệu 65 trang do
bệnh viện cung cấp, cô bàng hoàng phát hiện ra: bộ công cụ bằng chứng của các
nạn nhân giấu tên sẽ bị tiêu hủy sau mỗi 6 tháng. Trong khi đó, thời hiệu khởi
kiện đối với tội xâm hại tình dục ở bang Massachusetts kéo dài tới 15 năm. Amanda
Nguyen nhận ra quy định này có thể khiến nạn nhân mất đi một trong những bằng
chứng quan trọng nhất để theo đuổi vụ án.
Amanda Nguyen viết: “Điều tồi tệ nhất xảy ra với tôi không
phải việc bị cưỡng hiếp, mà là việc bị chính hệ thống tư pháp hình sự của nước
Mỹ phản bội... Và cú nốc ao: tỷ lệ thất bại 99%. Tôi chợt nhận ra, phải rồi,
những nạn nhân xâm hại tình dục được định sẵn là không được thắng. Chúng ta
được định sẵn là không được sống sót. Nếu chúng ta vượt qua được vụ xâm hại mà
không chết chìm trong máu của chính mình thì lực lượng thực thi pháp luật, hệ
thống tư pháp và chính cái nước Mỹ này sẽ làm nốt việc đó. Lấy đi tiếng nói của
chúng ta, cắt lưỡi chúng ta. Phản bội chúng ta thêm lần nữa. Đó mới chính là
toàn bộ một vụ cưỡng hiếp”.
Cuốn sách “Hồi ký của hy vọng” cũng dẫn ra hàng loạt số liệu
về tình trạng xâm hại tình dục và khả năng tiếp cận công lý của nạn nhân: “Cứ 6
phụ nữ thì có 1 người bị cưỡng hiếp. Cứ 4 nữ sinh viên đại học thì có 1 người
bị tấn công tình dục… Mỗi 68 giây lại có 1 người Mỹ bị tấn công tình dục… Số vụ
cưỡng hiếp được báo án không tới 20%. Cứ 100 người phụ nữ, sẽ có 99 người không
bao giờ thấy được công lý”.
Amanda Nguyen sau đó thành lập tổ chức phi lợi nhuận RISE,
tự tìm hiểu quy trình lập pháp, tham gia soạn thảo dự luật và vận động tại Quốc
hội Hoa Kỳ. Amanda ví quá trình vận động chính sách như một ‘trò chơi’ có luật
chính thức, luật ngầm và nhiều quy tắc chỉ người trong cuộc mới biết. Amanda
Nguyen đã quá trình vận động kéo dài, để năm 2016 có Đạo luật về Quyền cho
những người sống sót sau xâm hại tình dục được cả Thượng viện và Hạ viện Mỹ
thông qua. Đạo luật này bảo đảm quyền được lưu giữ bằng chứng xâm hại tình dục
miễn phí trong suốt thời hạn tố tụng, quyền được thông báo trước khi bằng chứng
bị hủy, và nhiều quyền lợi thiết yếu khác cho nạn nhân trên khắp nước Mỹ.
Xuyên suốt “Hồi ký của Hy vọng”, nữ phi hành gia Amanda
không ngần ngại nói về sự giận dữ, về những đêm mất ngủ, về áp lực từ chính gia
đình và văn hóa mà cô lớn lên, cũng như về sự cô đơn của một cô gái châu Á trẻ
tuổi bước vào những căn phòng quyền lực mà gần như không ai trông giống mình. Song
song đó, cô cũng viết về tình bạn, về những người thầy, người đồng hành đã âm
thầm tin tưởng và tiếp sức cho cô, từ những người bạn cùng hội sinh viên ở
Harvard, đến các cựu phi hành gia NASA, cho tới những nhà lập pháp sẵn sàng
lắng nghe một cô gái trẻ không có kinh nghiệm chính trường.
Điểm đáng chú ý, “Hồi ký của hy vọng” không né tránh những
phần đau đớn nhất trong câu chuyện của Amanda Nguyen, nhưng cũng không biến
chúng thành công cụ lấy nước mắt. Những thất bại, cơn giận và cả những khoảnh
khắc hài hước khiến câu chuyện giữ được vẻ đời thường.
Nhiều năm sau biến cố, nữ phi hành gia Amanda Nguyen đã thực
hiện chuyến bay vào không gian, trở thành người phụ nữ gốc Việt đầu tiên bay
vào vũ trụ. Chuyến bay ấy đưa Amanda Nguyen trở lại với giấc mơ mà cô từng phải
gác lại hơn một thập kỷ trước. Với những độc giả từng trải qua tổn thương, dù
là xâm hại tình dục hay bất kỳ hình thức sang chấn nào khác, có thể tìm thấy
trong “Hồi ký của hy vọng” một cách nhìn gần gũi về những phản ứng sau tổn
thương, từ giận dữ, né tránh đến việc học cách sống tiếp với ký ức.
NNMT
