Nhà thơ Đoàn Phú Tứ dùng tư cách Đại biểu Quốc hội viết thư tố cáo một đối tượng tha hóa Trần Dụ Châu để có phiên tòa ‘nêu cao ánh sáng công lý trong quân đội’.
Nhà thơ
Đoàn Phú Tứ (10/9/1910- 20/9/1989) là đại biểu Quốc hội khóa 1, cùng các nhân vật
văn hóa như Đặng Thai Mai, Nguyễn Huy Tưởng, Huy Cận, Xuân Diệu, Nguyễn Đình
Thi… Từ thời đôi mươi, nhà thơ Đoàn Phú Tứ nổi tiếng với hai vở kịch “Ngã ba”
và “Thằng Cuội ngồi gốc cây đa”, trước khi xuất hiện trong “Thi nhân Việt Nam
1932-1941”.
Nhà phê
bình Hoài Thanh trong “Thi nhân Việt Nam 1932-1941” đã giới thiệu nhà thơ Đoàn
Phú Tứ khá trân trọng: “Người ta vẫn nghĩ Đoàn Phú Tứ chỉ có tài viết kịch và
diễn kịch. Nhưng thơ hay không cần nhiều. Đoàn Phú Tứ chỉ làm có dăm bảy bài,
mà hầu hết là những bài đặc sắc. Ấy là một lối thơ rất tinh tế và kín đáo. Thi
nhân ghi lại bằng những nét mong manh những cảm giác rất nhẹ nhàng. Người xem
thơ cũng biết rằng đây là hình ảnh của một đôi mẩu đời, nhưng hình ảnh mờ quá
không thể đoán những mẩu đời kia ra thế nào. Có khi cả ý nghĩa bài thơ cũng
không hiểu rõ”.
Nhà thơ
Đoàn Phú Tứ góp mặt “Thi nhân Việt Nam 1932-1941” đúng một bài thơ, có tên gọi
“Màu thời gian” với bút pháp độc đáo: “Sớm nay tiếng chim thanh/ Trong vườn
xanh/ Dìu vương hương ấm thoảng xuân tình/ Ngàn xưa không lạnh nữa, Tần
phi/ Ta lặng dâng nàng/ Trời mây phảng phất nhuốm thời gian/ Màu
thời gian không xanh/ Màu thời gian tím ngát/ Hương thời gian không nồng/ Hương
thời gian thanh thanh”.
Bài thơ
“Màu thời gian” được nhà thơ Đoàn Phú Tứ lấy cảm hứng từ mối tình tuyệt vọng với
người đẹp Nguyễn Thị Vân (con gái của học giả Nguyễn Văn Vĩnh, chị gái của nhà
thơ Nguyễn Nhược Pháp). Người đẹp Nguyễn Thị Vân đoản mệnh ở tuổi 25 vì bạo bệnh
cuối năm 1938, khiến nhà thơ Đoàn Phú Tứ hụt hẫng viết bài thơ “Màu thời gian”
day dứt “Duyên trăm năm dứt đoạn/ Tình một thuở còn vương”.
Sau bài
thơ “Màu thời gian”, nhà thơ Đoàn Phú Tứ cùng với nhà thơ Nguyễn Xuân Sanh, họa
sĩ Nguyễn Đỗ Cung, nhạc sĩ Nguyễn Xuân Khoát thành lập nhóm Xuân Thu Nhã Tập lừng
lẫy. Cách mạng Tháng Tám thành công, nhà thơ Đoàn Phú Tứ tham gia Đoàn Sân khấu
Việt Nam và Hội Văn hóa Cứu Quốc. Tháng 1/1946, nhà thơ Đoàn Phú Tứ trở thành Đại
biểu Quốc hội khóa đầu tiên của nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa.
Thời gian
làm Đại biểu Quốc hội khóa 1, nhà thơ Đoàn Phú Tứ đã để lại một câu chuyện khó
quên về ý thức chống tham nhũng. Năm 1950, tại Việt Bắc, Cục trưởng Cục Quân
nhu Trần Dụ Châu đã tổ chức đám cưới rất xa hoa cho cán bộ cấp dưới thân cận là
Lê Sĩ Cửu. Lúc ấy, Trần Dụ Châu là một đại tá, rất oai phong và cũng rất tai tiếng
vì tư lợi.
Khi thấy
trong khách mời đám cưới có nhà thơ Đoàn Phú Tứ, nên Trần Dụ Châu lập tức đề
nghị “Đám cưới hôm nay có một vị khách đặc biệt là ông Đoàn Phú Tứ, nhà
thơ cự phách của nhóm Xuân Thu nhã tập. Xin mời nhà thơ lên đọc một bài
thơ mừng cô dâu chú rể và quý vị tân khách”. Sau mấy phút nén giận, nhà thơ Đoàn
Phú Tứ đứng lên giữa quan khách và nhấn nhá từng chữ uất nghẹn: “Bữa tiệc
chúng ta sắp chén đẫy hôm nay/ Được dọn bằng xương máu của bao
nhiêu chiến sĩ”.
Tất nhiên,
Trần Dụ Châu tức giận, hét bộ hạ xông vào hành hung nhà thơ Đoàn Phú Tứ. Nhiều
người can ngăn, nhà thơ Đoàn Phú Tứ bỏ về và lấy tư cách Đại biểu Quốc hội để
viết một đơn tố giác Trần Dụ Châu gửi đến Chủ tịch Hồ Chí Minh. Phiên tòa xét xử
Trần Dụ Châu đã diễn ra ngày 5/9/1950, tại Thái Nguyên, với khẩu hiệu “Nêu cao
ánh sáng công lý trong quân đội”. Đó là vụ án nghiêm trị tội phạm tham nhũng đầu
tiên trong lịch sử ngành tư pháp Việt Nam.
Mùa thu
1952, nhà thơ Đoàn Phú Tứ kết hôn với bà Nguyễn Thị Khiêm. Họ có hai người con
trai. Với bút danh Tuấn Đô, nhà thơ Đoàn Phú Tứ đã dịch nhiều tác phẩm văn học
được yêu thích như “Đỏ và đen” hoặc “Người thợ cạo thành Xê Vin”. Đồng thời,
ông cũng chuyển ngữ sang tiếng Việt những danh tác kịch nghệ thế giới như “Kẻ
hà tiện”, “Kẻ ghét đời”, “Trưởng giả học làm sang”, “Nhà búp bê”…
NNMT
